سلام.
زیاد پیش میاومد که دوستان راجع به UV-400 سؤال میکردن، بنابراین تصمیم گرفتم که بهعنوان یه پست مستند و مشروح بنویسم. آمیزهای از فیزیک و پزشکی. فکر میکنم براتون جالب باشه.
گرچه اکثر دوستان راجع به طیف نور بهتر از من میدونن، برای یادآوری، یه مقدار راجع به امواج فرابنفش توضیح میدم که معنی اون عددی که کنار UV مینویسن براتون واضح بشه.
امواج قابل دیدن یا نور مرئی (Visible Light)، یعنی طیف رنگین کمان، در محدودهی ۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر قرار میگیره (شکل زیر).
امواج با طولموج کمتر از ۴۰۰ (ولی بیشتر از ۲۰۰ نانومتر) رو امواج فرابنفش و امواج بلندتر از ۷۰۰ ( یا ۷۸۰) نانومتر رو فروسرخ مینامند.
همونطور که در شکل بالا هم میبینید، امواج فرابنفش (UltraViolet) در سه دسته قرار میگیرن:
UV-A با طولموج در محدودهی ۴۰۰ – ۳۱۵ نانومتر
UV-B با طولموج در محدودهی ۳۱۵ – ۲۸۰ نانومتر
UV-C با طولموج در محدودهی ۲۸۰ – ۲۰۰ نانومتر
امواج UV-C توسط لایهی اوزون اتمسفر جذب میشه و به سطح زمین نمیرسه.
بنابراین، امواج مضر برای چشم، عبارتند از : UV-Aو UV-B
UV-B در سطح قرنیه جذب میشه و به داخل چشم نفوذ نمیکنه و اگه مقدارش زیاد باشه، باعث ایجاد التهاب در سطح قرنیه میشه (مثلاً موقع جوشکاری باعث برقزدگی یا Flash Burn میشه).
UV-A از قرنیه عبور میکنه، ولی توسط عدسی چشم جذب میشه و مسؤول ایجاد آبمروارید (cataract) محسوب میشه.
و امواج بالاتر از ۴۰۰ نانومتر، تماماً از قرنیه و عدسی عبور میکنن و به شبکیه میرسن. یعنی مرز شروع قابلدید(visible)شدن امواج.
شکل زیر یه نمای شماتیک از چشم و نحوهی جذب یا عبور امواج رو نشون میده:
البته عدهای معتقدن که بیضرر بودن این مرز ۴۰۰ نانومتر قطعی نیست و ممکنه امواج محدودهی ۴۵۰ – ۴۰۰ نانومتر هم برای چشم مضر باشن و به این ضرر هم میگن: Blue-Light Hazard
حالا میرسیم به اون عدد:
UV-400 یعنی لنزی که میتونه امواج با طولموج کمتر از ۴۰۰ نانومتر رو بلاک کنه. یعنی تقریباً ۹۹.۹ درصد از کل امواج فرابنفش رو. بنابراین، وقتی لنز شما UV-375 باشه یعنی امواج کوتاهتر از ۳۷۵ نانومتر رو بلاک میکنه، اما محدودهی ۴۰۰ – ۳۷۵ رو پوشش نمیده. اینجور عینکی برای محیط بیرون (outdoor) که نور شدید و مستقیم خورشید وجود داره، چندان مناسب نیست. ضمن اینکه امروزه بحث روی Blue-Light Hazard باعث شده که بلاک کردن تا ۴۵۰ نانومتر مطرح باشه.
بنابراین، اگه قراره زیاد در محیط آفتابی قرار بگیرید، بهتره عینکتون UV-400 باشه. ضمن اینکه جالبه بدونید بازتاب فرابنفش از سطحهای مختلف میتونه از ٪۱۰ (سطح آب) تا حد ٪۸۰ (سطح برف) متغیر باشه.
یه نکتهی قابل تأمل: عینک رنگی، نور مرئی رو تا حد زیادی بلاک میکنه، بنابراین مردمک چشم در وضعیت بازتری قرار میگیره. بنابراین، اگه یه عینک رنگی، قادر به بلاک کردن UV نباشه، با بازشدن بیشتر مردمک، باعث میشه که امواج فرابنفش بهمیزان بیشتری به شبکیه برسه. این نکته رو هم گفتم که توی ذهنتون باشه تا موقع خرید عینک آفتابی، رنگهای خیلی تیره رو انتخاب نکنید.
و یه نکته جالب دیگه: لنزهایی که محدودهای بالاتر از ۴۰۰ رو هم بلاک میکنن، مثلاً تا ۴۵۰ نانومتر، چون رنگ بنفش و مقداری از رنگ آبی رو هم بلاک میکنن، ممکنه کمی زردرنگ بهنظر برسن. قطعاً لنزهای پلاستیک جدید رو دیدید. اکثراً یه ظاهر زرد یا سبز ملایم دارن.
لنزهایی هم هستن که تا ۵۰۰ نانومتر رو بلاک میکنن. این لنزها رنگشون متمایل به نارنجی هست و کاربردهای خاصی دارن. معمولاً برای وضعیتهای خاص طبی (مثل فوتوفوبی) بهکار میرن یا برای ورزش در محیط آفتابی شدید (outdoor Sports).
اگه سؤالی راجع به این مطلب داشتید، خوشحال میشم جواب بدم.
بدرود تا نوبت بعد.
سالم و پیروز باشید.
